Lezing ‘Genealogie en DNA: Accurate genealogie blijft nodig met booming DNA!’ door Bert van Laer

15 juni 2026

19:30 uur

Venrays Museum, Mgr. Goumansplein 1, 5801 CZ Venray

Entree: leden gratis; niet-leden €5,-

U bent van harte uitgenodigd voor de lezing ‘Genealogie en DNA: Accurate genealogie blijft nodig met booming DNA!’ door Bert van Laer, op maandag 15 juni.

De lezing
Eind vorige eeuw is door middel van DNA-onderzoek veel bekend geworden over de erfelijkheid van alle levende wezens. Met name in de laatste decennia heeft dit een groot aantal spectaculaire bevindingen opgeleverd. De vraag dringt zich op wat DNA-onderzoek kan betekenen voor de genealogie, de kennis van ons voorgeslacht. Heel veel, als we de commerciële instituten op het gebied van DNA-onderzoek mogen geloven: zij claimen dat met diepgaand DNA-onderzoek onze etniciteit en afstamming in beeld kunnen worden gebracht.

Dat DNA iets te maken heeft met erfelijkheid werd ruim 100 jaar geleden ontdekt. Toen ruim 50 jaar geleden nieuwe analysetechnieken en de computer hun intrede deden, maakte dit in een rap tempo de weg vrij voor allerlei nieuwe toepassingen van DNA-onderzoek:

• In de geneeskunde heeft DNA-diagnostiek een enorme vlucht genomen o.a. bij het zoeken naar de oorzaken van erfelijke ziekten.
• Forensisch DNA-onderzoek is onmisbaar geworden bij het oplossen van misdaden.
• Geschiedkundig onderzoek kan ondersteund worden met DNA-onderzoek. Zo kan o.a. een onzekere afstamming van nakomelingen verhelderd worden. Een voorbeeld hiervan is de kwestie rond de in 1917 vermoorde Russische tsarenfamilie Romanov.
• Sinds kort is DNA-onderzoek ook populair geworden als hulpmiddel bij genealogisch onderzoek, niet in de laatste plaats omdat dit soort DNA-onderzoek inmiddels zeer betaalbaar geworden is.

Wat kun je als genealoog met de resultaten van een DNA-test? In algemene zin kun je stellen dat eigenlijk de complete historie van de mensheid in kaart kan worden gebracht door de patronen van mutaties in beeld te brengen, die uniek en opeenvolgend zijn. DNA-onderzoek geeft informatie over de genetische samenstelling van een groep mensen en hun geografische herkomst. Bepaalde stammen kwamen vanuit Afrika, via Zuid-Europa in onze streken terecht, andere weer via Azië en Rusland. In sommige gevallen heeft dat er toe geleid dat resultaten van eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek herschreven moesten worden.

DNA kan ook worden gebruikt om een mogelijke verwantschap te onderzoeken. In de genealogische praktijk komen we, vroeg of laat, twijfels tegen over een eventuele verwantschap tussen personen, bijvoorbeeld wanneer oorspronkelijke bronnen ontbreken. In dergelijke gevallen kan met behulp van DNA-onderzoek een genetische verwantschap aangetoond worden (of juist niet). Omdat het Y-DNA alleen via de mannelijke lijn wordt vererfd, en het X-DNA alleen via de vrouwelijke, kan bij dit onderzoek zowel de mannelijke als de vrouwelijk afstammingslijn in beeld worden gebracht. Nieuw is het doen van zgn. autosomaal DNA-onderzoek waarbij het patroon van vererving van alle chromosomen in beeld gebracht wordt. De spreker zal dit alles toelichten.

Vervolgens zal Bert van Laer in het kort uit de doeken doen wat de logische stappen zijn bij genealogisch onderzoek. Gedegen bronnenonderzoek is en blijft nodig om fouten zoveel mogelijk te voorkomen. Met name bij het onderzoek naar voorouders uit de 17^e en 18^e eeuw worden nogal eens fouten gemaakt omdat de oorspronkelijke bronnen niet volledig geraadpleegd worden.

Bij het stamboomonderzoek van de familie van Laer kwam de spreker fouten en onzekerheden tegen. Zijn vermoedens hierover werden versterkt toen hij een verre neef tegenkwam (10 generaties terug) en verwantschap zeer aannemelijk was, maar niet honderd procent bewezen kon worden. Bert en de verre neef (Jean van Laer uit België) deden in 2008 allebei mee aan het project ‘Zonen van Adam’, een DNA & Genealogie project van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde (KNGGW) en de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV), uitgevoerd door de Universiteit Leiden. Dit project, waaraan ruim 400 mensen deelgenomen hebben, heeft veel verrassende resultaten opgeleverd, ook voor de familie van Laer. Tijdens de lezing worden de resultaten van dit onderzoek verduidelijkt en wordt ook uitgelegd wat er wel en wat niet gedaan kan worden met DNA & Genealogie.

De spreker
Bert van Laer, geboren in 1947, is levensmiddelentechnoloog. Zijn kennis op het gebied van organische chemie en microbiologie komt goed van pas voor het interpreteren van DNA-onderzoek. Bert heeft in 2019 deelgenomen aan een tweedaags seminar van de bekende Belgische genetisch-genealoog prof. dr. Maarten Larmuseau. Hij heeft o.a. als hobby’s: geschiedenis, heemkunde en genealogie. Hij is vanaf 2002 achtereenvolgens vicevoorzitter/penningmeester en voorzitter van de Sectie Genealogie van het LGOG, voorzitter van de genealogische werkgroep van de Heemkundevereniging Nederweert en redactiesecretaris van het Limburgs Tijdschrift voor Genealogie. Bovendien heeft hij in de afgelopen decennia regelmatig lezingen gegeven over genealogische onderwerpen en daar ook over gepubliceerd.

De volledige uitnodiging kunt u hier vinden.