Lezing Genealogie & DNA: Acurate Genealogie blijft nodig met booming DNA!
Eind vorige eeuw is veel bekend geworden over de erfelijkheid van alle levende wezens door middel van DNA onderzoek. Met name in de laatste decennia heeft dit een groot aantal spectaculaire bevindingen opgeleverd. De vraag dringt zich op wat we hiermee kunnen doen bij genealogie, de kennis van ons voorgeslacht. Als we de commerciële instituten op het gebied van DNA-onderzoek willen geloven kan dit ver gaan als beweerd wordt dat met diepgaand DNA onderzoek onze etniciteit en afstamming in beeld gebracht kan worden.
Tijd & Plaats
De lezing vindt plaats op maandag 15 juni 2026 in het Venrays Museum, Mgr. Goumansplein 1, 5801 CZ Venray (in het centrum langs de Grote Kerk). De aanvang is om 19.30 uur; rond 20:15 uur is er een koffiepauze en rond 21:30 uur wordt de avond afgesloten. De lezing wordt georganiseerd door de Kring Venray van het Koninklijk Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG).
Gratis voor leden van het LGOG, niet leden €5,-
De lezing
Dat DNA iets te maken heeft met erfelijkheid werd ruim 100 jaar geleden ontdekt.
Toen ruim 50 jaar geleden nieuwe analysetechnieken en de computer z’n intrede deden werden in een rap tempo allerlei nieuwe mogelijkheden ontdekt:
- Genetische diagnostiek heeft een enorme vlucht genomen o.a. bij het vinden van oorzaken van erfelijke ziekten.
- Forensisch DNA onderzoek is onmisbaar geworden bij het oplossen van misdaden. Als op de plaats delict de kleinst mogelijke sporen gevonden worden, kan het “erfelijk materiaal” daarvan, onderzocht en de dader geïdentificeerd worden. Met verwantschapsonderzoek werden grote doorbraken bereikt in belangwekkende opsporingszaken.
- Geschiedkundig onderzoek kan ondersteund worden met genetisch onderzoek. Daarbij kan o.a. een onzekere afstamming van nakomelingen, verhelderd worden. Voorbeeld is de kwestie rond de in 1917 vermoorde tsaristische familie “Romanov”.
- Sinds kort is DNA onderzoek ook populair geworden als hulpmiddel bij genealogisch onderzoek. Vooral nu dit soort onderzoek zeer betaalbaar geworden is, heeft dit een enorme vlucht genomen.
In de presentatie zal Bert van Laer uitleg geven over bovengenoemde voorgeschiedenis. Vervolgens zal nader ingegaan worden op de mogelijkheden die DNA onderzoek biedt aan genealogen. Daarbij wordt uitleg gegeven over het feit dat het Y-DNA alleen via de mannelijke lijn en het X-DNA alleen via de vrouwelijke lijn vererfd wordt. De nieuwste mogelijkheden met Autosomaal DNA onderzoek zullen ook uitgelegd worden.
Met DNA onderzoek kan eigenlijk de complete historie van de mensheid in kaart gebracht worden door de patronen van “mutaties” in beeld te brengen die “uniek” en “opeenvolgend” zijn. Bepaalde stammen kwamen vanuit Afrika, via Zuid-Europa in onze streken terecht, andere weer via Azië en Rusland. Dit alles kan getraceerd worden met DNA onderzoek. Daarbij kon het zelfs voorkomen dat resultaten van eerder archeologisch onderzoek herschreven moesten worden.
Korter terug in de tijd kan met behulp van DNA onderzoek, bij twijfel over de genealogische verwantschap, een genetische verwantschap aangetoond worden (of juist niet). Dit alles hangt samen met de uitkomst van DNA onderzoek, waarbij zowel de mannelijke als de vrouwelijk afstammingslijn in beeld gebracht kan worden. Nieuw in deze is het doen van Autosomaal DNA onderzoek waarbij het patroon van vererving van alle chromosomen in beeld gebracht wordt. De vraag daarbij is wel of dit meer zekerheid oplevert bij genealogisch onderzoek.
Bij genealogisch onderzoek komen we, vroeger of later, twijfels tegen. Omdat oudere bronnen weleens ontbreken of verloren zijn gegaan kan, in sommige gevallen, de genealogische verwantschap aannemelijk gemaakt worden. Bij het ontbreken van bewijs uit bronnen kan dat niet voor de volle honderd procent. Genetisch onderzoek kan dan mogelijk een uitkomst bieden.
In de lezing wordt vervolgens in het kort ingegaan wat de logische stappen van het genealogisch onderzoek zijn. Gedegen bronnenonderzoek is en blijft nodig om fouten zoveel mogelijk te voorkomen. Met name bij het onderzoek naar de voorouders uit de 17e en 18e eeuw worden nogal eens fouten gemaakt omdat de oorspronkelijke bronnen niet volledig geraadpleegd worden.
Bij het eigen stamboomonderzoek van de familie Van Laer kwam de spreker fouten en onzekerheden tegen. Dit vermoeden werd versterkt toen Bert van Laer een verre neef tegenkwam (10 generaties terug) waarvan het familieverband zeer aannemelijk was maar niet honderd procent bewezen kon worden. Bert en de verre neef (Jean Van Laer uit België) deden in 2008 allebei mee aan het project “Zonen van Adam”, een DNA & Genealogie project van het KNGGW en de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV), uitgevoerd door de Universiteit Leiden. Dit project, waaraan ruim 400 mensen deelgenomen hebben, heeft veel verrassende resultaten opgeleverd, ook voor de familie Van Laer.
Tijdens de lezing worden de resultaten van dit onderzoek verduidelijkt en wordt ook uitgelegd wat er wel en wat niet gedaan kan worden met DNA & Genealogie.
De spreker
De lezing wordt gegeven door Bert van Laer (1947), levensmiddelentechnoloog. De kennis op het gebied van organische chemie en microbiologie kon voor interpretatie van DNA onderzoek goed benut worden. Bert heeft in 2019 deelgenomen aan een tweedaags seminar van de bekende Belgische genetisch-genealoog Prof. Dr. Maarten Larmuseau. Hij heeft o.a. als hobby’s: geschiedenis, heemkunde en genealogie. Hij is vanaf 2002 achtereenvolgens vicevoorzitter/penningmeester en voorzitter van de Sectie Genealogie van het LGOG, voorzitter van de genealogische werkgroep Heemkundevereniging Nederweert en redactiesecretaris van het Limburgs Tijdschrift voor Genealogie. Bovendien heeft hij in de afgelopen decennia regelmatig lezingen gegeven over genealogische onderwerpen en daar ook over gepubliceerd.
De volledige uitnodiging kunt u hier vinden.
Vorige activiteit | Volgende activiteit