Habetslezing: Boeren en hun geloof. Landbouw en religie in Limburg (1900-1970)
Op vrijdagmiddag 16 oktober bent u van harte welkom om deel te nemen aan de Habetslezing ‘Boeren en hun geloof. Landbouw en religie in Limburg (1900-1970)’ door Jan (J.A.M.M.) Janssen.
Boeren en hun geloof: Landbouw en religie in Limburg (1900-1970)
In 2013 publiceerde de Zwitserse historicus P. Hersche een studie over het verdwijnen van de katholiek-agrarische religiositeit in de Voor-Alpen. Van 1945 tot 1960 verdween zowel de traditionele landbouw als het traditionele katholicisme. Twee werelden die door specifieke aan de landbouw gerelateerde religieuze gebruiken nauw met elkaar verweven waren.
Hersche’s studie vormde aanleiding om, vanuit eenzelfde focus, de blik te richten op de situatie in Limburg. In bronmateriaal van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) werd niet alleen aandacht besteed aan landbouw en bedrijfsvoering, maar ook aan het belang van het geloof. Priesters die in de bond werkzaam waren, zoals ir. J.H.H. Bemelmans en J.Th. Joosten, stimuleerden de kerkelijke meelevendheid binnen de verschillende geledingen van de boerenstand en bepleitten het katholieke geloof een centrale plaats in het leven van alledag te geven.
Boeren hadden door de aard van hun werk een sterke binding met de door God geschapen natuur. Wanneer er eenmaal gezaaid was, zorgde de Schepper voor kiemkracht en wasdom. Het kwetsbare bestaan van boeren kwam tot uiting in religieuze gebruiken zoals processies tijdens kruisdagen, gebeden voor een goede oogst en het aanroepen van heiligen ter bescherming tegen veeziekten en de schadelijke gevolgen van het weer.
Na de oorlog verdwenen steeds meer van deze religieuze gebruiken. De opmars van wetenschap en techniek maakte het boerenbedrijf steeds beter beheersbaar, waardoor het gevoel afhankelijk te zijn van God afnam. Het Tweede Vaticaans Concilie versterkte deze ontwikkeling. Het beklemtoonde het belang van de eredienst waardoor veel devoties aan betekenis verloren. Vooral beschermheiligen en landbouwheiligen werden het slachtoffer.
In de tweede helft van de jaren zestig raakte het bisdom Roermond sterk gepolariseerd. De LLTB weigerde mee te gaan in pogingen van Bemelmans, geestelijk adviseur van de LLTB, en Joosten, deken van Echt, om behoudende krachten te mobiliseren tegen progressieve stromingen binnen de kerk. De LLTB bleef haar katholieke karakter behouden, maar geestelijk adviseurs kregen steeds minder impact op de organisatie. Er was een nieuw tijdperk aangebroken.
Jan Janssen
Jan Janssen (Horst 1954) doorliep het gymnasium aan het Boschveldcollege in Venray en studeerde vervolgens Nieuwe Geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Van 1980 tot 2016 was hij in diverse functies werkzaam bij het ministerie van Defensie, aanvankelijk op het terrein van de militaire geschiedschrijving en vanaf 2000 in het domein van de militaire musea. Hij was onder meer hoofd van de Sectie Luchtmachthistorie van de Staf van de Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten in Den Haag en directeur van het Militaire Luchtvaart Museum in Soesterberg. In die laatste hoedanigheid was hij een van de grondleggers van het Nationaal Militair Museum op de voormalige Vliegbasis Soesterberg dat in 2014 zijn poorten opende. In 1989 promoveerde hij aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen op een proefschrift over de opleiding van de Nederlandse officieren vóór de oprichting van de Koninklijke Militaire Academie in Breda in 1828.
Sinds 1994 is Janssen betrokken bij de activiteiten van de in Horst gevestigde Stichting Gelders Overkwartier, thans Stichting Horster Historiën. Onder auspiciën van deze stichting legt hij op dit moment de laatste hand aan een studie over de maatschappelijke veranderingen in Noord-Limburg na de Tweede Wereldoorlog, waarbij de gemeente Horst (aan de Maas) centraal staat. Deze studie zal verschijnen onder de titel De volgzaamheid voorbij. Hoe een plattelandsgemeente na 1945 veranderde. Horst in Noord-Limburg.
Praktische informatie
De lezing zal plaatsvinden in openluchtmuseum De Locht in Melderslo. De inloop met koffie/thee en vlaai is vanaf 14:30. De lezing begint om 15:00 en zal naar verwachting tot 17:00 duren.
Een uitgebreide samenvatting geschreven door Jan Janssen is hier te vinden.
U kunt u vooraf aanmelden via info@lgog.nl
Vorige activiteit | Volgende activiteit