Lezing door Martin van der Weerden: SCHEIDING TEGEN WIL EN DANK; hoe de provincie Limburg ontstond en in 1839 al weer uiteenviel

2 maart 2026

19:30 uur

Het Witte Kerkje, Voorstad St Jacob Roermond

Entree: leden gratis; niet-leden €5,-

U bent van harte uitgenodigd voor de door het LGOG Kringbestuur in samenwerking met de Stichting Rura georganiseerde lezing met als titel “SCHEIDING TEGEN WIL EN DANK; hoe de provincie Limburg ontstond en in 1839 al weer uiteenviel” op maandag 2 maart.

Lezing
Het grondgebied van de huidige provincies Nederlands en Belgisch Limburg heeft vanaf de Romeinse tijd vele heren en veel verschuivende grenzen gekend. Vooral na de dood van Karel de Grote sloeg de feodale versnippering toe en ontstonden in onze contreien vele tientallen staatjes. Maar telkens zag men ook dat machthebbers van buiten zich hier breed wilden maken. Het gebied had vanwege zijn strategische ligging en de vruchtbare gronden, vooral in het zuiden, een behoorlijke aantrekkingskracht. Het middeleeuwse hertogdom Limburg – grotendeels ten zuiden van onze huidige provincies gelegen – verloor deze machtsstrijd en viel daarbij grotendeels van tafel.

Om dit gebied zijn vele oorlogen gevoerd, maar ook vele verdragen gesloten. In de 17e en 18e eeuw werd het huidige Limburg volledig opgedeeld, waarbij de protestantse Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Spanje, Oostenrijk en later ook Pruisen de hoofdrol speelden. In de Franse Tijd omstreeks 1800 werd voor even een eind gemaakt aan de warrige versnippering en het hele gebied tot Franse provincie verklaard.

Op het Congres van Wenen (1815) werd de centralisatiegedachte overgenomen, maar dit maal onder leiding gesteld van de Hollandse voormalige stadhoudersfamilie Van Oranje. Erfgenaam Willem mocht zich voortaan Koning der Nederlanden noemen en kreeg het hele grondgebied van de tegenwoordige Benelux onder zijn autoritaire gezag. Op zijn nadrukkelijke wens werd de Maasprovincie “Limburg” genoemd, verwijzend naar het Middeleeuwse hertogdom.

De opgelegde samenwerking tussen Noord en Zuid ging niet lang goed: in 1830 brak de Belgische Opstand uit. Nederland en België zouden voortaan hun eigen weg gaan. Maar hoe moest de grens tussen Noord en Zuid bepaald worden? De overgrote meerderheid van de Limburgse bevolking, ook in Roermond, koos voor België. De Kerkraadse burgemeester Franz Corneli werd een van de ontwerpers van de eerste Belgische grondwet. Maar het mocht niet baten. Maastricht bleef in “Hollandse” handen en in 1839 werd de huidige grens tussen de beide Limburgen tevens de landsgrens. Het had ook heel anders kunnen verlopen.

De spreker
Martin van der Weerden (1955) is historicus en voormalig docent geschiedenis aan het Bernardinuscollege te Heerlen. Al tientallen jaren actief met Limburgse geschiedenis, waarbij de steenkolenmijnbouw, de Tweede Wereldoorlog en de telkens verschuivende grenzen zijn speciale aandacht hebben. Hij publiceerde enkele honderden korte artikelen over de Limburgse geschiedenis voor de regionale kranten. Al vele jaren vormt het LGOG op bestuurlijk gebied de basis van zijn netwerk. Recent was Martin nog op de nationale televisie te zien in de vierdelige documentaire “Het stof daalt”.

Gelet op de belangstelling voor onze lezingen dient u zich tijdig voorafgaand aan te melden via dit aanmeldformulier.

De volledige uitnodiging kunt u hier vinden.